MYSTERIOUS: Turkiye kira artisinda avrupayi geride birakti 15095356 - You Need To See This

Avrupa genelinde konut krizi derinleşirken, 2025 yılında kira artışları birçok ülkede çift hanelere ulaştı. 36 ülkenin değerlendirildiği verilere göre Türkiye, yüzde 77,6'lık kira enflasyonu ile ikinci sıradaki Karadağ'a büyük fark atarak zirveye yerleşti.

Simge Sarıyar Simge Sarıyar
Türkiye kira artışında Avrupa’yı geride bıraktı!

Avrupa ve çevre ülkelerde uygun fiyatlı ve standartları karşılayan konut bulmak giderek zorlaşırken, Türkiye'deki kira artış oranları kıta genelinden açık ara ayrıştı. Avrupa Birliği, aday ülkeler ve EFTA ülkelerini kapsayan 36 ülkelik listede Türkiye, yüzde 77,6'lık yıllık kira enflasyonu ile birinci sırada yer aldı. Türkiye'ye en yakın artışın yaşandığı Karadağ'da bu oran yüzde 18,5'te kaldı. Mevcut tablo, kıtada barınma talebinin arzı geride bıraktığı bir dönemde, Türkiye'deki kiralık konut piyasasının diğer ülkelerden ne kadar ileride koptuğunu gösteriyor.

AVRUPA'DA GELİRİN BEŞTE BİRİ KİRAYA GİDİYOR

AB genelinde ortalama bir hanenin gelirinin beşte birini konut harcamaları oluşturuyor. Türkiye'deki tablonun nedenlerini Euronews Business'e değerlendiren Knight Frank Avrupa Konut Araştırmaları Başkanı Kate Everett-Allen, Türkiye'de ev sahibi olmanın giderek zorlaştığını vurguladı. Everett-Allen, “Enflasyon [Türkiye'de] olağanüstü yüksek. Bu da manşet nominal kira artışının büyük bölümünün enflasyondan kaynaklandığı anlamına geliyor,” açıklamasını yaptı.

Piyasada hızla artan konut fiyatları, yüksek konut kredisi faizleri ve uzun vadeli sabit faizli finansmana erişimin kısıtlı olması, hanelerin ev satın alma ihtimalini ortadan kaldırarak talebi doğrudan kiralık piyasasına yöneltiyor.

Hükümetin kiralık konut piyasasına müdahale etmek amacıyla Temmuz 2022'de devreye aldığı ve Temmuz 2024'e kadar uzatılan yüzde 25'lik kira artış tavanı uygulamasının piyasaya yansımaları da uzmanların gündeminde yer alıyor. Süreci yorumlayan Everett-Allen, “Kira kontrolleri beklenmedik sonuçlar doğurdu,” ifadelerini kullandı. Mevcut kiracılar için yıllık artışların enflasyonun çok altında sınırlandırılması, ev sahiplerini yeni kiralamalarda sert artışlara itti. Ev sahiplerinin kayıplarını yeni sözleşmelerle telafi etmeye yönelmesi, piyasadaki ortalama kiraları hızla yukarı çekti.

KONUT ARTIK BİR BARINMA DEĞİL KORUNMA ARACI

Gayrimenkul sektörünün enflasyonist ortamlardaki işlevine dair bir diğer değerlendirme ise Global Property Guide'dan Mikk Kalmet'ten geldi. Kalmet, barınma krizinin ekonomik boyutuna değinerek, “Konut çoğu zaman enflasyona ve para birimindeki değer kaybına karşı korunma aracı olarak görülüyor. Bu da hem satış fiyatlarını hem kiraları yukarı itiyor,” diye konuştu. Kira fiyatları rekor seviyelerde seyrederken, Türkiye'de çalışanların neredeyse beşte ikisi hayatını asgari ücretle sürdürüyor.

Piyasada bu denli yüksek artışlar yaşanırken, Türkiye'de 2026 yılı için belirlenen net asgari ücret 2025'e kıyasla yüzde 27 oranında artırıldı.

Avrupa Birliği genelinde 2025 yılında konut kiralarındaki artış hız kesmeden devam ediyor. AB içerisindeki ülkelerde yıllık ortalama kira artış oranları, yüzde 1 seviyesindeki Finlandiya'dan yüzde 17,6 ile en yüksek artışın kaydedildiği Hırvatistan'a kadar geniş bir yelpazede değişiklik gösterdi. Yüksek mortgage faizleri nedeniyle ev satın alamayanların kiralık piyasasına yönelmesi ve ev sahiplerinin artan maliyetleri, kira enflasyonunu tetikleyen başlıca unsurlar olarak öne çıkıyor.

BALKANLAR VE DOĞU AVRUPA'DA KİRALAR UÇUŞTA

Avrupa genelindeki kira enflasyonu verileri incelendiğinde, Hırvatistan'ın ardından Yunanistan, Macaristan, Bulgaristan ve Romanya da yüksek artış oranlarıyla dikkat çekiyor. Verilere göre yıllık kira enflasyonu Yunanistan'da yüzde 10, Macaristan'da yüzde 9,8, Bulgaristan'da yüzde 9,6 ve Romanya'da yüzde 8,2 seviyesinde gerçekleşti. Bu ülkelerin tamamı yüzde 8'lik oranın üzerinde yer alıyor.

KRİZİN PERDE ARKASI: TALEP ARZI GEÇTİ

Konut piyasasındaki mevcut tabloyu değerlendiren uzmanlar, sorunun temelinde piyasa dengesizliğinin yattığını belirtiyor. Konuya ilişkin tespitlerde bulunan Everett-Allen, piyasadaki durumu şu sözlerle özetledi: “Asıl dinamik aslında çok net: Talep, arzdan daha hızlı artıyor,"

Barınma krizinin konut satışlarıyla ilişkisine değinen Everett-Allen, değerlendirmesine şöyle devam etti: “Satış piyasasındaki erişilebilirlik baskıları, özellikle mortgage faizleri hâlâ görece yüksek seyrederken, daha fazla haneyi kiraya yöneltti. Özellikle de ilk kez ev alacakları.”

Piyasadaki kiralık konut arzı da çeşitli nedenlerle daralıyor. Vergi sistemlerindeki ve yasal düzenlemelerdeki değişiklikler ev sahiplerinin piyasaya giriş iştahını azaltıyor. Konutlara yönelik getirilen enerji verimliliği gereklilikleri ve yüksek yenileme maliyetleri, kiralık konut stokunu elde tutmanın mali yükünü ağırlaştırıyor. Kısa dönemli kiralamalara getirilen kısıtlamalar piyasaya belli ölçüde yardımcı olsa da toplam arzı kayda değer biçimde değiştirmeye yetmiyor. Everett-Allen bu tablonun neticesini şu şekilde ifade etti: “Sonuç, daha sıkışık bir kiralık konut piyasası ve kiralar üzerinde süregelen yukarı yönlü baskı,"

BÜYÜK EKONOMİLERDE FİYAT ARTIŞI FRENLEDİ

Avrupa'nın üç büyük ekonomisinde kira artışlarının AB ortalamasının gerisinde kaldığı görülüyor. Yıllık kira enflasyonu, yüzde 1 oranındaki Finlandiya'nın yanı sıra Lüksemburg'da yüzde 1,6, Malta'da yüzde 1,7, Slovenya'da yüzde 1,9, Almanya'da yüzde 2,1, Danimarka'da yüzde 2,2, Fransa'da yüzde 2,3 ve İspanya'da yüzde 2,4 ile AB ortalamasının altında gerçekleşti. AB'nin "dört büyük" ekonomisi arasında yer alan İtalya ise yüzde 3,8'lik oranla kira enflasyonunun AB ortalamasını aştığı tek ülke konumunda bulunuyor.

Kira artış oranlarının yüzde 5 barajını aştığı diğer Avrupa ülkeleri ise sırasıyla Çekya (yüzde 6,1), Letonya (yüzde 5,7), Litvanya (yüzde 5,6), Portekiz (yüzde 5,3), İsveç (yüzde 5,3), Hollanda (yüzde 5,1) ve Slovakya (yüzde 5,1) oldu.

EV SAHİPLERİNİN MALİYET YÜKÜ KİRACIYA FATURA EDİLİYOR

Maliyet artışlarının zincirleme etkisine dikkat çeken Kalmet, şu ifadeleri kullandı: “Ev sahiplerinin artan maliyetleri, özellikle de yüksek borçlu olanlarınkiler, kademeli olarak kiracılara yansıtıldı. Bu da kiraları daha da yukarı çekti.”

Kalmet'in analizlerine göre, kira piyasasının daha az düzenlendiği ve konut arzının daha kısıtlı olduğu ülkelerde kira artışları genel olarak daha sert yaşanıyor. Buna karşılık, devlet eliyle kira kontrollerinin uygulandığı veya kiraların piyasada hâlihazırda yüksek seviyelerde seyrettiği ülkelerde ise artışlar daha sınırlı kalma eğilimi gösteriyor.

kira artışı