UNBELIEVABLE: Bilgisayar ve telefon incelemelerinde yeni donem aym dijital materyallerde arama ve el koyma yetkisini iptal etti 15097624 | History Defined

Anayasa Mahkemesi, şüphelilere ait bilgisayar ve dijital materyallerde arama, kopyalama ile el koyma işlemlerini düzenleyen CMK'nin 134. maddesini iptal etti.

Simge Sarıyar Simge Sarıyar
Bilgisayar ve telefon incelemelerinde yeni dönem: AYM, dijital materyallerde arama ve el koyma yetkisini iptal etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (CMK) 134. maddesinde bulunan "bilgisayar, bilgisayar programları ve kütüklerinde arama, kopyalama ve el koyma işlemlerine" dair düzenlemeleri ortadan kaldırdı.

Resmi Gazete'de yayımlanan iptal kararı süreci, Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesinin baktığı bir davada itirazda bulunmasıyla başladı. Yerel mahkeme, uyguladığı CMK'nin 134. maddesindeki bazı düzenlemelerin Anayasa'ya aykırı olduğunu tespit ederek iptal talebiyle Yüksek Mahkemeye başvurdu.

İPTAL TALEBİNİN ARDINDAKİ GEREKÇELER NELER?

Bursa 1. Asliye Ceza Mahkemesinin AYM'ye sunduğu başvuruda, "bilgisayarlarda, bilgisayar programlarında ve kütüklerinde yapılan arama ve el koyma" işlemleri sonucunda elde edilen dijital verileri hangi adli makamın inceleyeceğine dair yasal bir çerçeve bulunmadığı vurgulandı. İptal isteminde ayrıca, arama sonucunda kopyası alınan veya el konulan dijital veriler üzerinde sonradan değişiklik yapılmasını engelleyen mekanizmaların eksikliğine dikkat çekildi.

Delil güvenliğini ve kişisel verileri koruyan güvencelerin kanunda yer almadığı, adli kopyası alınan verilerin saklanma ve imha edilme süreçleri hakkında da mevzuatta bir düzenleme bulunmadığı ifade edildi.

Dosyayı inceleyen Yüksek Mahkeme, CMK 134. maddenin 1. fıkrasında yer alan "Bir suç dolayısıyla yapılan soruşturmada, somut delillere dayanan kuvvetli şüphe sebeplerinin varlığı ve başka surette delil elde etme imkanının bulunmaması halinde, hakim tarafından şüphelinin kullandığı bilgisayar ve bilgisayar programları ile bilgisayar kütüklerinde arama yapılmasına, bilgisayar kayıtlarından kopya çıkarılmasına, bu kayıtların çözülerek metin haline getirilmesine karar verilir." hükmünü iptal etti. Bu fıkranın iptalinin ardından AYM, uygulanamaz hale gelen maddenin 2. fıkrası ile kanunun geri kalan ilgili bölümlerinin de iptaline karar verdi.

Mahkeme, oluşacak hukuki boşluğun doldurulması için iptal hükmünün 9 ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.

VERİLERİN SİLİNMESİ VE SAKLANMASINDA BOŞLUK BULUNUYOR

Anayasa Mahkemesinin gerekçeli kararında, şüpheliden elde edilen, aranan veya el koyulan bilgisayar, bilgisayar programları ve kütüklerindeki dijital materyallerin her türlü kişisel veriyi barındırabileceği belirtildi. Bu durumun, Anayasa ile güvence altına alınan "kişisel verilerin korunması ve özel hayatın gizliliği" kapsamında bireylerin haklarına sınırlama getirdiği ifade edildi. İptal edilen düzenlemenin suç işlenmesini önlemek gibi meşru bir amaca hizmet ettiği kabul edilse de kararda "kişisel verilerin işlenmesi sürecinin şeffaf bir şekilde gerçekleştirilmesinin zorunlu olduğu" tespiti yapıldı. Temel haklara getirilen sınırlandırmaların ölçülü ve orantılı olması gerektiği hatırlatıldı.

Mevcut kanun maddesinde, yargılama sürecinin kesin bir kararla sonuçlanmasının ardından el koyulan kişisel verilerin ne kadar süreyle saklanacağına, ne zaman ve nasıl silineceğine dair hiçbir usulün bulunmadığına işaret edildi. İlgili kişilerin bu verilerin silinmesi veya sınırlandırılmasına dair sahip olduğu haklara ilişkin yasal bir çerçeve çizilmediği kaydedildi. Kişisel verilerin saklanma süresi ve şartlarının yasal güvenceden yoksun olduğu belirtilerek, AYM kararında şu ifadelere yer verildi:"Bu itibarla kurallarla özel hayata saygı gösterilmesini ve kişisel verilerin korunmasını isteme haklarına getirilen sınırlamanın orantısız olduğu sonucuna varılmıştır. Anayasa Mahkemesi açıklanan gerekçelerle kuralların Anayasa'ya aykırı olduğuna ve iptaline karar vermiştir."

Resmi Gazete anayasa mahkemesi